关于安全使用网络社交媒体的指导意见

ການກະທຳຜິດຕໍ່ກົດໝາຍໃນສື່ສັງຄົມອອນລາຍ. ຕາມມາດຕາ 18 ຂອງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຕ້ານ ແລະ ປ້ອງກັນອາດຊະຍາກຳທາງລະບົບຄອມພິວເຕີ, ການກະທຳຜິດຕໍ່ກົດໝາຍໃນສື່ສັງຄົມອອນລາຍ ປະກອບມີການກະທຳທີ່ມີລັກສະນະຜິດກົດໝາຍດັ່ງນີ້: 1. ການນຳເຂົ້າຂໍ້ມູນຄອມພິວເຕີທີ່ມີລັກສະນະໃສ່ຮ້າຍປ້າຍສີ, ດ່າວ່າ, ໃຊ້ຖ້ອຍຄຳທີ່ບໍ່ສຸພາບ ເຂົ້າໃນລະບົບຄອມພິວເຕີ; 2. ການນຳເຂົ້າຂໍ້ມູນຄອມພິວເຕີທີ່ມີລັກສະນະໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງ, ຂໍ້ມູນປອມ, ຂໍ້ມູນຫຼອກລວງ, ຂໍ້ມູນທີ່ບໍ່ແມ່ນຄວາມຈິງ ເຂົ້າໃນລະບົບຄອມພິວເຕີ; 3. ການນຳເຂົ້າຂໍ້ມູນຄອມພິວເຕີທີ່ທຳລາຍຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງຊາດ, ຄວາມສະຫງົບ ແລະ ຄວາມເປັນລະບຽບຮຽບຮ້ອຍຂອງສັງຄົມ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມຂອງຊາດ ເຂົ້າໃນລະບົບຄອມພິວເຕີ; 4. ການນຳເຂົ້າຂໍ້ມູນຄອມພິວເຕີທີ່ມີລັກສະນະປຸກລະດົມ, ຊັກຊວນ ແລະ ຍຸຍົງປະຊາຊົນໃຫ້ຕໍ່ຕ້ານລັດຖະບານ ຫຼື ທຳລາຍຄວາມສາມັກຄີ ເຂົ້າໃນລະບົບຄອມພິວເຕີ; 5. ການໂຄສະນາຊື້ຂາຍຢາເສບຕິດ, ອາວຸດສົງຄາມ, ອາວຸດເຄມີ, ການຄ້າມະນຸດ, ການຄ້າປະເວນີ, ວັດຖຸລາມົກ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆທີ່ຜິດກົດໝາຍ. ຂໍ້ກຳນົດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການກະທຳດັ່ງກ່າວ ຍັງກວມເອົາມາດຕາ 11 ຫາມາດຕາ 14 ຂອງກົດໝາຍສະບັບນີ້ ແລະ ຂໍ້ 1, 2, 3, 4, 5 ຂອງມາດຕານີ້, ຕະຫຼອດຮອດກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສື່ມວນຊົນ (ສະບັບປັບປຸງ) ສະບັບເລກທີ 01/ສພ ລົງວັນທີ 4 ພະຈິກ 2016.

ເລື່ອງທີ່ຫ້າມໃນສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌ (ຕາມມາດຕາ 10 ຂອງດຳລັດວ່າດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງຂໍ້ມູນຂ່າວສານທາງອິນເຕີເນັດ ສະບັບເລກທີ 327/ລບ ລົງວັນທີ 16 ກັນຍາ 2014). 1. ການສໍ້ໂກງ, ຫຼອກລວງ ແລະ ປຸກລະດົມປະຊາຊົນພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ ໃຫ້ຕໍ່ຕ້ານພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ, ລັດຖະບານ ແຫ່ງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ຫຼື ທຳລາຍສັນຕິພາບ, ເອກະລາດ, ອະທິປະໄຕ, ເອກະພາບ ແລະ ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ຂອງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ; 2. ການປຸກລະດົມ ແລະ ຊຸກຍູ້ກິດຈະກຳກໍ່ການຮ້າຍ, ການຄາດຕະກຳ ແລະ ການກໍ່ຄວາມວຸ້ນວາຍທາງສັງຄົມ; 3. ການໂຄສະນາບິດເບືອນ ແລະ ເຜີຍແຜ່ຂ່າວທີ່ບໍ່ດີ ເພື່ອສ້າງຄວາມແຕກແຍກລະຫວ່າງຊົນເຜົ່າ ຫຼື ລະຫວ່າງປະເທດ; 4. ການເຜີຍແຜ່ຮູບພາບລາມົກ, ຮູບພາບຕັດຕໍ່ ແລະ ຮູບພາບອື່ນໆ ທີ່ຖືກຫ້າມຕາມກົດໝາຍ ຂອງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ ຫຼື ຂັດຕໍ່ຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມຂອງຊາດ ຫຼື ລະເມີດຊັບສິນທາງປັນຍາຂອງຜູ້ອື່ນ ຕະຫຼອດຮອດຮູບພາບການຊື້ຂາຍບໍລິການທາງເພດ; 5. ການເປີດເຜີຍຄວາມລັບຂອງຊາດ, ຄວາມລັບທາງທະຫານ ຫຼື ຄວາມລັບດ້ານອື່ນໆ ຕາມທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການ ຂອງ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ; 6. ການເຜີຍແຜ່ຂໍ້ມູນທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງ, ບິດເບືອນຂໍ້ເທັດຈິງ ເພື່ອຈຸດປະສົງທຳລາຍຊື່ສຽງ ຫຼື ສິດສ່ວນບຸກຄົນ ຂອງບຸກຄົນ, ພາກສ່ວນ, ອົງການຈັດຕັ້ງ ຫຼື ອົງກອນອື່ນໆ; 7. ການນຳໃຊ້ຊື່ຂອງບຸກຄົນ ຫຼື ຊື່ອົງການຈັດຕັ້ງ, ພາບເຄື່ອນໄຫວ, ພາບນິ່ງ, ສຽງ, ວິດີໂອ, ລາຍເຊັນ, ລະຫັດຕ່າງໆ, ບັດເຄຣດິດທະນາຄານ ຫຼື ເອກະສານສ່ວນບຸກຄົນຂອງຜູ້ອື່ນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກເຈົ້າຂອງ ເພື່ອຈຸດປະສົງຫາກຳໄລ ຫຼື ຈຸດປະສົງອື່ນໆ.

ມາດຕະການລົງໂທດຕໍ່ຜູ້ລະເມີດ. ບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນ ຫຼື ອົງກອນທີ່ກະທຳຜິດຕໍ່ກົດໝາຍໃນສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌ ຈະຖືກລົງໂທດຕາມຄວາມໜັກເບົາຂອງການກະທຳ ເຊັ່ນ: ການຕັກເຕືອນສຶກສາ, ການຕຳໜິ, ການລົງໂທດທາງວິໄນ, ການປັບໄໝ, ການຊົດເຊີຍທາງແພ່ງ ຫຼື ການລົງໂທດທາງອາຍາ.

ການນຳໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌ຢ່າງປອດໄພ. ສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌ໝາຍເຖິງການນຳໃຊ້ເວັບໄຊທ໌ ແລະ ແອັບພລິເຄຊັນທີ່ນິຍົມໃນປັດຈຸບັນ (ເຊັ່ນ: ເຟສບຸກ, ທວິດເຕີ, ຢູທູບ ແລະ ອື່ນໆ), ຜ່ານຄອມພິວເຕີ ແລະ ອຸປະກອນສື່ສານອື່ນໆ ຜ່ານອິນເຕີເນັດ, ເຜີຍແຜ່ຮູບພາບ, ພາບເຄື່ອນໄຫວ, ໄຟລ໌ເອເລັກໂທຣນິກ, ສຽງ, ວິດີໂອ ແລະ ຂໍ້ຄວາມ ຕໍ່ສາທາລະນະຊົນ. ເພື່ອຄວາມປອດໄພ ຄວນປະຕິບັດດັ່ງນີ້: 4.1 ການຕັ້ງຄ່າຄວາມປອດໄພ: 1. ການຕັ້ງລະຫັດຜ່ານຄວນສັບສົນ, ຍາກຕໍ່ການເດົາ, ເຊັ່ນ: ຕົວເລກ, ຕົວອັກສອນ (ໃຫຍ່/ນ້ອຍ) ແລະ ສັນຍາລັກ ຫຼື ເຄື່ອງໝາຍ, ຕົວຢ່າງ !@#$, ຢ່າງໜ້ອຍ 12 ຕົວຂຶ້ນໄປ; 2. ຄວນປ່ຽນລະຫັດຜ່ານຢ່າງໜ້ອຍທຸກໆ 3 ເດືອນ; 3. ຄວນຕັ້ງການເຂົ້າສູ່ລະບົບບັນຊີສື່ສັງຄົມເປັນການຢືນຢັນສອງຂັ້ນຕອນ (ລາຍລະອຽດການຕັ້ງຄ່າເບິ່ງໃນຂໍ້ທີ 7 ຂອງເອກະສານແນບ); 4. ຄວນຕັ້ງຄ່າຄວາມເປັນສ່ວນຕົວ, ບໍ່ເປີດເຜີຍຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວໃຫ້ຜູ້ອື່ນ, ເຊັ່ນ: ເບີໂທລະສັບ, ບັດປະຈຳຕົວ, ບັດທະນາຄານ ແລະ ເອກະສານສຳຄັນຕ່າງໆ; 5. ຄວນເປີດຟັງຊັນປິດການຕິດຕາມ (Do Not Track), ເພື່ອປ້ອງກັນຜູ້ໃຫ້ບໍລິການ (ອາດລວມເຖິງຜູ້ກະທຳຜິດທີ່ແຊກຊຶມລັກຂໍ້ມູນ) ຕິດຕາມ ແລະ ເກັບກຳຂໍ້ມູນ; 6. ຄວນລຶບເບີໂທລະສັບທີ່ບໍ່ໄດ້ໃຊ້ແລ້ວອອກຈາກບັນຊີສື່ສັງຄົມ, ເພື່ອປ້ອງກັນຜູ້ອື່ນນຳເບີນັ້ນກັບມາໃຊ້ ແລະ ຂໍລະຫັດຄວາມປອດໄພ ຈົນເຮັດໃຫ້ຖືກໂຈມຕີ; 7. ຄວນອັບເດດແອັບພລິເຄຊັນ ຫຼື ຊອບແວ ໃຫ້ເປັນຮຸ່ນຫຼ້າສຸດເລື້ອຍໆ. 4.2 ການກວດສອບວ່າບັນຊີສື່ສັງຄົມຖືກແຮັກຫຼືບໍ່: ການກວດສອບມີຫຼາຍຂັ້ນຕອນ, ແຕ່ຜູ້ໃຊ້ສາມາດກວດສອບເອງໄດ້; ຖ້າສົງໄສວ່າບັນຊີສື່ສັງຄົມຂອງຕົນຖືກແຮັກຫຼືບໍ່, ຄວນສັງເກດພຶດຕິກຳການໃຊ້ງານ ແລະ ປະຫວັດການເຂົ້າສູ່ລະບົບ (ລາຍລະອຽດການກວດສອບເບິ່ງໃນຂໍ້ທີ 8 ຂອງເອກະສານແນບ). 4.3 ການແຈ້ງບັນຊີປອມ ແລະ ເນື້ອຫາທີ່ບໍ່ເໝາະສົມ: ເມື່ອພົບເຫັນບັນຊີປອມ, ການລັກໃຊ້ຮູບພາບຂອງຜູ້ອື່ນໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ, ການໂພສ ຫຼື ແບ່ງປັນເນື້ອຫາທີ່ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍໃຫ້ຜູ້ອື່ນ, ໃຫ້ແຈ້ງຕໍ່ເວັບໄຊທ໌ ຫຼື ສື່ສັງຄົມທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ (ລາຍລະອຽດການແຈ້ງເບິ່ງໃນຂໍ້ທີ 9 ຂອງເອກະສານແນບ). 4.4 ສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດເມື່ອໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌: 1. ຄວນສຶກສາ ແລະ ເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບກົດລະບຽບ ແລະ ຂໍ້ກຳນົດຂອງສື່ສັງຄົມ; 2. ກ່ອນໂພສ ຄວນຄິດໃຫ້ຮອບຄອບ, ເພາະຂໍ້ມູນເມື່ອເຜີຍແຜ່ແລ້ວ ທຸກຄົນສາມາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ງ່າຍ, ໂດຍສະເພາະການເຜີຍແຜ່ຂໍ້ມູນທີ່ມີຄວາມສ່ຽງອາດສົ່ງຜົນຮ້າຍຕໍ່ຕົນເອງ; 3. ເມື່ອຮັບ ແລະ ແບ່ງປັນຂໍ້ມູນບົນສື່ສັງຄົມ ຄວນວິເຄາະ, ກັ່ນຕອງ ແລະ ໃຊ້ດຸລະພິນິດ; 4. ເມື່ອຮັບເພື່ອນທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກ ຄວນລະມັດລະວັງ; 5. ຕໍ່ການໂຄສະນາຊວນເຊື່ອທຸກປະເພດ ຄວນລະມັດລະວັງ, ໂດຍສະເພາະການໂຄສະນາລະດົມທຶນທີ່ໃຫ້ຜົນຕອບແທນສູງ; 6. ເມື່ອສະແດງຄວາມຄິດເຫັນຕໍ່ຄຳເວົ້າ ຫຼື ຂໍ້ຄວາມທີ່ບໍ່ເໝາະສົມ ຄວນລະມັດລະວັງ, ເພາະອາດນຳໄປສູ່ການຟ້ອງຮ້ອງ, ທຳຮ້າຍຄວາມຮູ້ສຶກຂອງຜູ້ອ່ານ, ກາຍເປັນສາເຫດຂອງການຂ້າຕົວຕາຍ, ຫຼື ອາດຖືວ່າຜິດກົດໝາຍ; 7. ທຸກຄັ້ງທີ່ໄດ້ຮັບຂໍ້ມູນຜ່ານສື່ສັງຄົມ ຄວນມີສະຕິ, ເພື່ອຈະໄດ້ຮັບຮູ້ຂ່າວປອມຕາມທີ່ລະບຸໄວ້ໃນພາກທີ IV ຂອງຄຳແນະນຳນີ້. 4.5 ສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນເຮັດເມື່ອໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌: 1. ບໍ່ຄວນໃຊ້ລະຫັດຜ່ານດຽວກັນສຳລັບບັນຊີສື່ສັງຄົມທີ່ແຕກຕ່າງກັນ; 2. ບໍ່ຄວນໄປພົບຜູ້ທີ່ຮູ້ຈັກຜ່ານສື່ສັງຄົມຄົນດຽວ, ຄວນມີໝູ່ ຫຼື ຄອບຄົວໄປນຳ, ເພື່ອປ້ອງກັນການຖືກລັກພາຕົວ ຫຼື ທຳຮ້າຍ; 3. ບໍ່ຄວນເກັບຮູບພາບ, ພາບເຄື່ອນໄຫວ, ສຽງ ແລະ ວິດີໂອທີ່ບໍ່ເໝາະສົມໄວ້ໃນຄອມພິວເຕີ ຫຼື ອຸປະກອນສື່ສານ, ເພາະຂໍ້ມູນເຫຼົ່ານີ້ອາດຮົ່ວໄຫຼຍ້ອນການໂຈມຕີ ຫຼື ການດາວໂຫຼດຜ່ານໂປຣແກຣມແບບເພື່ອນສູ່ເພື່ອນ (Peer-to-Peer), ເມື່ອຂໍ້ມູນຮົ່ວສູ່ອິນເຕີເນັດແລ້ວ ຈະບໍ່ສາມາດລຶບໄດ້ອີກ; 4. ບໍ່ຄວນເຜີຍແຜ່ທຸກສິ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ຕົນເອງບໍ່ພໍໃຈບົນສື່ສັງຄົມ, ເຊັ່ນ: ບັນຫາຊີວິດສ່ວນຕົວ, ຄວາມບໍ່ພໍໃຈຕໍ່ເພື່ອນຮ່ວມງານ ແລະ ຜູ້ອື່ນ, ເພາະຈະມີຄົນອ່ານສິ່ງທີ່ຂຽນ ແລະ ອາດສົ່ງຜົນກະທົບທີ່ບໍ່ດີຕໍ່ຕົນເອງໃນພາຍຫຼັງ; 5. ບໍ່ຄວນກົດໄລຄ໌, ແບ່ງປັນ ຫຼື ຣີທວິດ, ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ແລະ ຕິດຕາມສິ່ງທີ່ສົ່ງເສີມການກະທຳຜິດກົດໝາຍຜ່ານສື່ສັງຄົມ; 6. ບໍ່ຄວນເປີດເຜີຍ ຫຼື ລະບຸສະຖານທີ່ຕ່າງໆ, ເພາະການບອກສະຖານທີ່ທີ່ຕັ້ງອາດກາຍເປັນຊ່ອງທາງໃຫ້ຜູ້ກະທຳຜິດມາທຳຮ້າຍ; 7. ບໍ່ຄວນໂອນເງິນໃຫ້ຜູ້ຄົນບົນສື່ສັງຄົມ, ຄວນຢືນຢັນກ່ອນ, ເພາະການປອມແປງ ຫຼື ລັກໃຊ້ບັນຊີສື່ສັງຄົມແມ່ນງ່າຍຫຼາຍ; 8. ບໍ່ຄວນຫຼິ້ນການພະນັນທີ່ຜິດກົດໝາຍຜ່ານສື່ສັງຄົມ; 9. ບໍ່ຄວນເກັບ ຫຼື ສົ່ງຂໍ້ມູນ/ເອກະສານສຳຄັນທີ່ເປັນຄວາມລັບທາງການ ບົນສື່ສັງຄົມທີ່ຕັ້ງຖານຂໍ້ມູນຢູ່ຕ່າງປະເທດ (ເຊັ່ນ: ເຟສບຸກ, ທວິດເຕີ, ຢູທູບ ແລະ ອື່ນໆ). 4.6 ການປ້ອງກັນການຂົ່ມເຫັງທາງໄຊເບີ (Cyber Bullying): ການຖືກຂົ່ມເຫັງ, ກົດຂີ່ຂູດຮີດ ສາມາດສົ່ງຜົນກະທົບທາງຈິດໃຈ ຈົນກາຍເປັນຄວາມຜິດປົກກະຕິທາງຈິດ, ຫຼາຍກໍລະນີລຸກລາມຈົນເຮັດໃຫ້ເກີດການບາດເຈັບທາງຮ່າງກາຍ, ບາງຄົນເລືອກທຳຮ້າຍຕົນເອງ, ໂດຍສະເພາະໃນກຸ່ມໄວລຸ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ, ການປ້ອງກັນການຂົ່ມເຫັງບົນສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌ ຄວນປະຕິບັດດັ່ງນີ້: 1. ຄວນຮູ້ຈັກຕົນເອງທາງດ້ານຄວາມຄິດ, ຄວາມຮູ້ສຶກ, ພຶດຕິກຳ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບ; 2. ຄວນຮູ້ຈັກວິເຄາະ ແລະ ກັ່ນຕອງຂໍ້ມູນ, ບໍ່ເຊື່ອທຸກສິ່ງທີ່ເຫັນ; 3. ຄວນຈັດສັນເວລາໃນການໃຊ້ສື່ສັງຄົມຢ່າງເໝາະສົມ; 4. ຄວນຮູ້ວ່າທຸກສິ່ງບົນສື່ສັງຄົມຈະຢູ່ຖາວອນ, ກ່ອນເຮັດທຸກຢ່າງ ຄວນລະມັດລະວັງ ແລະ ຄຳນຶງເຖິງຜົນກະທົບໃນອະນາຄົດ; 5. ຄວນມີຄວາມເຫັນອົກເຫັນໃຈ, ວາງຕົວເອງໃນສະຖານະຂອງຜູ້ອື່ນ, ບໍ່ຄວນຕັດສິນຜູ້ອື່ນພຽງແຕ່ຈາກຂໍ້ມູນດ້ານດຽວບົນສື່ສັງຄົມ; 6. ບໍ່ຄວນຕອບໂຕ້ກັນໄປມາບົນສື່ສັງຄົມ, ເພາະຈະເຮັດໃຫ້ສະຖານະການຮ້າຍແຮງຂຶ້ນ; 7. ຄວນຕັດຊ່ອງທາງການຕິດຕໍ່, ເຊັ່ນ: ລຶບ, ບລັອກຜູ້ທີ່ມາລົບກວນ, ເພື່ອສະກັດກັ້ນບັນຫາທີ່ມາຕິດຕາມ; 8. ຄວນແຈ້ງຜູ້ໃຫ້ບໍລິການສື່ສັງຄົມ ກ່ຽວກັບພຶດຕິກຳຂອງຜູ້ໃຊ້ທີ່ມາລົບກວນ.

ການນຳໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນລາຍຢ່າງປອດໄພຂອງເດັກ. ປັດຈຸບັນ ເດັກສາມາດເຂົ້າເຖິງສື່ສັງຄົມໄດ້ຢ່າງສະດວກ ແລະ ວ່ອງໄວ ແລະ ມີປະໂຫຍດ ໂດຍສະເພາະໃນດ້ານການຮຽນ ແລະ ການສອນ; ແຕ່ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ການເຂົ້າເຖິງສື່ສັງຄົມຢ່າງງ່າຍດາຍ ແລະ ວ່ອງໄວນັ້ນ ອາດເຮັດໃຫ້ເດັກກາຍເປັນເປົ້າໝາຍຂອງການຫຼອກລວງ ແລະ ການຫາຜົນປະໂຫຍດ ເຊິ່ງກໍ່ໃຫ້ເກີດບັນຫາໄພຂົ່ມຂູ່ທາງອິນເຕີເນັດ ເຊິ່ງຖືເປັນໄພຂົ່ມຂູ່ທາງອິນເຕີເນັດອັນດັບຕົ້ນຕໍ່ເດັກ ໃນ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ. ອົງການຈັດຕັ້ງ, ສະຖາບັນການສຶກສາ ແລະ ຜູ້ປົກຄອງເດັກ ຄວນເອົາໃຈໃສ່ເບິ່ງແຍງ ແລະ ສອນໃຫ້ຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈ ກ່ຽວກັບກົດໝາຍ ແລະ ລະບຽບການນຳໃຊ້ສື່ສັງຄົມ ແກ່ເດັກທີ່ຍັງຢູ່ໃນຄວາມປົກປ້ອງຂອງຕົນ ຢ່າງເປັນປະຈຳ.

ອັນຕະລາຍຂອງສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌ຕໍ່ເດັກ. ເດັກອາດເປັນທັງຜູ້ຖືກເຄາະຮ້າຍ ແລະ ຜູ້ກໍ່ເຫດໃນການລົບກວນ ແລະ ການຂົ່ມເຫັງ, ຈຶ່ງກໍ່ໃຫ້ເກີດອັນຕະລາຍຜ່ານສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌; ຈຸດສຳຄັນທີ່ຊ່ວຍປ້ອງກັນແມ່ນການບໍ່ເປີດເຜີຍຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວ ແລະ ຄຸ້ມຄອງການໃຊ້ງານສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌ຂອງເດັກ, ເພາະການເປີດເຜີຍຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວຈະເຮັດໃຫ້ຄວາມສ່ຽງເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ອັນຕະລາຍຂອງສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌ຕໍ່ເດັກແມ່ນໄພຂົ່ມຂູ່ຕໍ່ສັງຄົມໃນປັດຈຸບັນ, ຄື: 6.1 ອັນຕະລາຍທາງຮ່າງກາຍຕໍ່ເດັກຜ່ານສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌: ອາດເກີດການລົບກວນທີ່ໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງພາຍໃນກຸ່ມເດັກ, ຫຼື ຜູ້ໃຫຍ່ໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ເດັກຜ່ານສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌; 6.2 ອັນຕະລາຍທາງຈິດໃຈຕໍ່ເດັກຜ່ານສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌: ເດັກຖືກລົບກວນ, ຂົ່ມເຫັງ, ຖືກອັບອາຍຕໍ່ໜ້າສາທາລະນະ, ຖືກກີດກັນຈາກໝູ່, ກິດຈະກຳໃນສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌ຖືກຕິດຕາມ, ເຮັດໃຫ້ເດັກມີຄວາມຢ້ານກົວ; 6.3 ອັນຕະລາຍທາງເພດຕໍ່ເດັກຜ່ານສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌: ການຫຼອກລວງທາງເພດ, ການໄດ້ຮັບເນື້ອຫາທາງເພດທີ່ບໍ່ເໝາະສົມ, ຫຼື ຖືກຫຼອກໃຫ້ໄວ້ໃຈ; ບໍ່ວ່າເດັກຈະສະໝັກໃຈ ຫຼື ຖືກບັງຄັບ, ລ້ວນແຕ່ເຮັດໃຫ້ເກີດການຖືກລ່ວງລະເມີດທາງເພດຜ່ານສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌, ສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນການນຳໃຊ້ຮູບພາບ ແລະ ວິດີໂອລາມົກຂອງເດັກເຜີຍແຜ່ເພື່ອຂູ່ຣຽກ; 6.4 ອັນຕະລາຍທາງຊັບສິນ ຫຼື ເສດຖະກິດຕໍ່ເດັກຜ່ານສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌: ເດັກອາດເຂົ້າເຖິງສິ່ງລາມົກອະສຸຈິ, ຢາເສບຕິດ, ຄວາມຮຸນແຮງ, ການພະນັນ ແລະ ສິ່ງອື່ນໆທີ່ຜິດກົດໝາຍຂອງ ສປປ ລາວ, ອາດສ້າງຄຸນຄ່າທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ລຽນແບບພຶດຕິກຳ, ຜ່ານການເຜີຍແຜ່ສິ່ງທີ່ຜິດກົດໝາຍຂອງ ສປປ ລາວ ຜ່ານສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌.

ຂໍ້ຄວນລະວັງສຳລັບການໃຊ້ງານສື່ສັງຄົມອອນໄລນ໌ຢ່າງປອດໄພຂອງເດັກ. 7.1 ຄວນວາງອຸປະກອນໄວ້ໃນບ່ອນທີ່ເຫັນໄດ້ງ່າຍ ແລະ ສະດວກຕໍ່ການໃຊ້ງານສື່ສັງຄົມ, ແລະ ຕິດຕັ້ງໂປຣແກຣມຕິດຕາມ ແລະ ຄວບຄຸມການໃຊ້ງານຂອງເດັກ; 7.2 ຄວນກຳນົດກົດລະບຽບການໃຊ້ຄອມພິວເຕີ ຫຼື ອຸປະກອນສື່ສານ ແລະ ອິນເຕີເນັດ; 7.3 ຄວນຮຽນຮູ້, ກວດສອບ ແລະ ເຂົ້າໃຈການໃຊ້ງານອຸປະກອນສື່ສານ, ການໃຊ້ອິນເຕີເນັດເພື່ອຮັບຂໍ້ມູນ, ຮຽນຮູ້ການໃຫ້ຄຳແນະນຳ ແລະ ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນວິທີການປ້ອງກັນໄພຄຸກຄາມທາງອິນເຕີເນັດຕໍ່ເດັກ; 7.4 ຄວນຊອກຫາສື່ສັງຄົມທີ່ເໝາະສົມກັບເດັກ; 7.5 ໂດຍການໃຊ້ໂປຣແກຣມທີ່ສາມາດກວດສອບຄວາມປອດໄພຂອງການໃຊ້ອິນເຕີເນັດ ແລະ ອຸປະກອນສື່ສານສ່ວນຕົວຂອງເດັກ, ກວດສອບ ແລະ ພິຈາລະນາການກັ່ນຕອງ ແລະ ການກີດກັນ, ໂດຍສະເພາະລະຫັດຜ່ານເປັນຫຼັກ, ເຊິ່ງເປັນສາຍສຳພັນທີ່ລັບຂອງການໃຊ້ອິນເຕີເນັດຂອງເດັກ; 7.6 ຖ່າຍທອດຄວາມຮູ້ໃຫ້ເດັກ, ເຕືອນເດັກບໍ່ໃຫ້ໄວ້ໃຈຄົນທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກ, ປົກປ້ອງເດັກບໍ່ໃຫ້ເປີດເຜີຍຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວ, ກວດສອບວ່າເດັກເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍຂອງການໂພສໃນສື່ສັງຄົມ, ແລະ ເຕືອນເດັກບໍ່ໃຫ້ສະແດງອາລົມ ແລະ ພຶດຕິກຳທີ່ບໍ່ເໝາະສົມໃນສື່ສັງຄົມ; 7.7 ກວດສອບໜ້າຂໍ້ມູນຂອງເດັກວ່າປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບການໃຊ້ສື່ສັງຄົມ, ໂດຍສະເພາະຕ້ອງກວດສອບວ່າເດັກບໍ່ໄດ້ໃຊ້ຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວທີ່ສຳຄັນ; 7.8 ຄວນສື່ສານສົນທະນາກັບເດັກກ່ຽວກັບການໃຊ້ສື່ສັງຄົມຂອງເຂົາເຈົ້າດ້ວຍວິທີທີ່ສະຫງົບ; 7.9 ບໍ່ຄວນເປີດເຜີຍຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວຂອງເດັກ, ຜູ້ປົກຄອງເດັກຕ້ອງຄຳນຶງເຖິງຂໍ້ມູນ ແລະ ຄວາມເປັນສ່ວນຕົວຂອງເດັກ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນຂໍ້ມູນພື້ນຖານ, ຮູບພາບ ຫຼື ວິດີໂອທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບເດັກຫຼາຍເກີນໄປ, ເພາະອາດມີຄົນຮ້າຍຕິດຕາມໃນສື່ສັງຄົມເພື່ອຂູ່ເຂັນເດັກ; 7.10 ສອນ ແລະ ແນະນຳໃຫ້ເດັກຮູ້ຈັກປົກປ້ອງຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວຂອງຕົນ, ຄວນສອນໃຫ້ເດັກຄຳນຶງເຖິງຜົນກະທົບຕໍ່ເນື່ອງຫຼັງຈາກເຜີຍແຜ່ຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວ, ເພື່ອໃຫ້ເດັກຄຳນຶງເຖິງຄວາມສຳຄັນ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຫຼັງຈາກການເຜີຍແຜ່ໃນສື່ສັງຄົມ; 7.11 ຄວນບໍ່ໃຫ້ເດັກເປີດເຜີຍຊື່ ແລະ ນາມສະກຸນ, ທີ່ຢູ່, ໂຮງຮຽນ, ເບີໂທລະສັບ ແລະ ຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວທີ່ສຳຄັນອື່ນໆ ຜ່ານສື່ສັງຄົມ; 7.12 ຄວນແນະນຳໃຫ້ເດັກເລືອກຊື່ໃນເວລາລົງທະບຽນໃຊ້ສື່ສັງຄົມ, ເພື່ອໃຫ້ຊື່ນັ້ນບໍ່ສາມາດເຊື່ອມໂຍງກັບຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວຂອງເດັກໄດ້; 7.13 ຄວນປະຕິບັດ ແລະ ແນະນຳໃຫ້ເດັກປະຕິບັດຕາມພາກທີ III ຂອງຄຳແນະນຳສະບັບນີ້.

ຂໍ້ຄວນລະວັງເມື່ອເດັກຕິດເຄືອຂ່າຍສັງຄົມອອນລາຍ. ການທີ່ເດັກໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນລາຍຫຼາຍເກີນໄປຈົນຕິດ, ບໍ່ວ່າຈະເປັນການຕິດສື່ສັງຄົມອອນລາຍ ຫຼື ການຕິດອຸປະກອນສື່ສານ (ຄື ໂທລະສັບສະຫຼາດ), ຈະເຮັດໃຫ້ເດັກຮູ້ສຶກກັງວົນ ແລະ ບໍ່ສາມາດຄວບຄຸມການໃຊ້ງານໄດ້ ເມື່ອຂາດໂທລະສັບສະຫຼາດ. ເມື່ອເດັກຕິດສື່ສັງຄົມອອນລາຍ ຄວນສັງເກດ ແລະ ດຳເນີນການດັ່ງນີ້: 8.1 ການສັງເກດ: 1. ສັງເກດວ່າເດັກມີອາລົມຮ້າຍ, ປະພຶດບໍ່ສຸພາບ, ແຍກຕົວ, ລັກເງິນ ແລະ ລັກສິ່ງຂອງ ຫຼື ບໍ່; 2. ສັງເກດວ່າເດັກນອນບໍ່ຫຼັບ, ບໍ່ຮູ້ເວລາ, ເຮັດວຽກຊ້າ, ບໍ່ສາມາດເຮັດສຳເລັດຕາມເວລາ ແລະ ບໍ່ເຮັດວຽກບ້ານ ຫຼື ບໍ່; 3. ສັງເກດວ່າເດັກມີອາການຊຶມເສົ້າ, ຕົວະ, ຮູ້ສຶກຜິດ ແລະ ກັງວົນ ຫຼື ບໍ່; 4. ສັງເກດວ່າເດັກມີຄວາມສຸກເມື່ອໃຊ້ອຸປະກອນສື່ສານເພື່ອໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນລາຍ ຫຼື ບໍ່; 5. ສັງເກດວ່າເດັກໃຊ້ອິນເຕີເນັດ, ອຸປະກອນສື່ສານ ແລະ ສື່ສັງຄົມອອນລາຍຫຼາຍເກີນໄປ ຫຼື ບໍ່; 6. ສັງເກດວ່າເດັກໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນລາຍກ່ອນນອນ ຫຼື ບໍ່; 7. ສັງເກດວ່າເດັກບໍ່ມັກຮຽນ ແລະ ຜົນການຮຽນຕົກຕໍ່າ ຫຼື ບໍ່; 8. ສັງເກດວ່າເດັກບໍ່ມັກເວົ້າລົມກັບຜູ້ອື່ນ ຫຼື ມັກເວົ້າຄົນດຽວ ຫຼື ບໍ່. 8.2 ການກຳນົດສາເຫດ: ຖ້າເດັກມີອາການໃດໜຶ່ງດັ່ງກ່າວຂ້າງເທິງ, ສາມາດສົມມຸດເບື້ອງຕົ້ນໄດ້ວ່າ ມີອາການຕິດສື່ສັງຄົມອອນລາຍ, ນອກຈາກນີ້ ຍັງບໍ່ສາມາດອອກຈາກອຸປະກອນສື່ສານໄດ້. 8.3 ການປ້ອງກັນ: 1. ຜູ້ປົກຄອງເດັກຕ້ອງວາງອຸປະກອນສື່ສານເອເລັກໂຕຣນິກໄວ້ໃນບ່ອນທີ່ສາມາດຕິດຕາມໄດ້ງ່າຍ; 2. ຕິດຕາມເວັບໄຊ ແລະ ແອັບພລິເຄຊັນທີ່ເດັກໃຊ້; 3. ເຂົ້າຮ່ວມກິດຈະກຳຕ່າງໆຂອງເດັກ; 4. ກຳນົດເວລາໃຊ້ງານ; 5. ຈັດຕາຕະລາງເວລາຮຽນ ແລະ ກິດຈະກຳອື່ນໆ. 8.4 ການຮັບມື: 1. ຊອກຫາຜູ້ຊ່ຽວຊານ ຫຼື ຄູສອນພິເສດທີ່ເດັກສົນໃຈ ແລະ ຍອມຮັບຄວາມສາມາດຂອງເດັກ; 2. ຜູ້ປົກຄອງເດັກຮ່ວມມືກັບຄູ ເພື່ອຄົ້ນຫາຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມສົນໃຈຂອງເດັກ; 3. ປະເມີນການໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນລາຍຂອງເດັກ; 4. ຈຳກັດການໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນລາຍຂອງເດັກໃຫ້ຢູ່ໃນຂອບເຂດທີ່ເໝາະສົມ; 5. ສອນເດັກໃຫ້ໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນລາຍໃນແບບທີ່ສ້າງສັນ, ເພື່ອໃຫ້ເປັນປະໂຫຍດຕໍ່ຕົນເອງ ແລະ ສັງຄົມ; 6. ສອນເດັກໃຫ້ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ດີ ແລະ ບໍ່ດີ ໃນສື່ສັງຄົມອອນລາຍ. 8.5 ຄຳແນະນຳ: 1. ສ້າງກິດຈະກຳທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມເບື່ອໜ່າຍ; 2. ຕິດຕາມ ແລະ ປະເມີນປະສິດທິພາບຂອງອຸປະກອນສື່ສານທີ່ໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນລາຍ ເພື່ອໃຫ້ມີຄວາມປອດໄພ; 3. ຮຽນຮູ້ ແລະ ນຳໃຊ້ທັກສະຕ່າງໆ ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາຂອງເດັກ; 4. ຊຸກຍູ້ເດັກໃຫ້ເຮັດກິດຈະກຳສື່ສັງຄົມອອນລາຍທີ່ມີປະໂຫຍດ, ຄຽງຄູ່ກັບການອອກກຳລັງກາຍ ແລະ ກິລາ; 5. ພາເດັກໄປເຂົ້າຮ່ວມກິດຈະກຳກາງແຈ້ງຕ່າງໆ.

ການຮັບຮູ້ຂ່າວປອມ. ການຮັບຮູ້ຂ່າວປອມຄວນປະຕິບັດດັ່ງນີ້: 9.1 ຄວນມີສະຕິ, ຢ່າເຊື່ອຫົວຂ່າວງ່າຍໆ ເພາະຂ່າວປອມມັກມີຫົວຂ່າວທີ່ໜ້າຕື່ນເຕັ້ນ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອ່ານຢາກກົດອ່ານ; ຖ້າອ່ານຫົວຂ່າວແລ້ວຮູ້ສຶກວ່າບໍ່ສົມເຫດສົມຜົນ ຄວນສົມມຸດວ່າເປັນຂ່າວປອມ; 9.2 ຄວນກວດສອບລິ້ງຢ່າງລະມັດລະວັງ, ລິ້ງປອມ ຫຼື ລິ້ງທີ່ຄ້າຍຄືກັບລິ້ງຈິງ ອາດເປັນສັນຍານເຕືອນຂອງຂ່າວປອມ ມັກປອມແປງຊື່ໃຫ້ຄ້າຍຄືກັບເວັບໄຊທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້; 9.3 ຄວນກວດສອບແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງຂ່າວ, ຢັ້ງຢືນວ່າລິ້ງນັ້ນມາຈາກແຫຼ່ງຂ່າວທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ ແລະ ມີຊື່ສຽງໃນການເຜີຍແຜ່ຂໍ້ມູນ; 9.4 ຄວນເອົາໃຈໃສ່ຮູບພາບ, ຂ່າວປອມມັກໃຊ້ຮູບພາບທີ່ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງ ຫຼື ຖືກບິດເບືອນ ເພື່ອດຶງດູດຜູ້ອ່ານໃຫ້ກົດເຂົ້າເວັບໄຊ, ເຮົາສາມາດກວດສອບຮູບພາບໃນອິນເຕີເນັດໄດ້; 9.5 ຄວນເອົາໃຈໃສ່ຄວາມຜິດປົກກະຕິຂອງເວັບໄຊ, ຂ່າວປອມມັກມີການສະກົດຄຳຜິດ ຫຼື ການຈັດຮູບແບບທີ່ບໍ່ເປັນມືອາຊີບ, ຖ້າເຫັນລັກສະນະດັ່ງກ່າວ ຄວນອ່ານຢ່າງລະມັດລະວັງ; 9.6 ຄວນກວດສອບວັນທີ, ລຳດັບເຫດການຂອງຂ່າວປອມອາດບໍ່ສົມເຫດສົມຜົນ ຫຼື ວັນທີຂອງເຫດການຖືກປ່ຽນແປງ; 9.7 ຄວນກວດສອບຫຼັກຖານຂອງແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງຜູ້ຂຽນ ເພື່ອຢັ້ງຢືນວ່າແຫຼ່ງທີ່ມານັ້ນຖືກຕ້ອງ, ຂ່າວທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຖານ ຫຼື ອ້າງອີງຜູ້ຊ່ຽວຊານທີ່ບໍ່ເປີດເຜີຍຊື່ ອາດຊີ້ບອກວ່າຂ່າວນັ້ນເປັນຂ່າວປອມ; 9.8 ຄວນປຽບທຽບຂ່າວກັບແຫຼ່ງອື່ນໆ, ຖ້າບໍ່ມີແຫຼ່ງອື່ນລາຍງານເຫດການດຽວກັນ ອາດເປັນຂ່າວປອມ; ຖ້າມີຫຼາຍແຫຼ່ງໃຫ້ຂໍ້ມູນທີ່ສອດຄ່ອງກັນ ກໍ່ຈະເຊື່ອຖືໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນ; 9.9 ຄວນເອົາໃຈໃສ່ວ່າຂ່າວບາງຂ່າວແມ່ນຂ່າວປອມທີ່ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍເຈດຕະນາ, ເມື່ອອ່ານຄວນໃຊ້ດຸລະພິນິດ ແລະ ເອົາໃຈໃສ່ພຽງແຕ່ຂ່າວທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້.

ຂອງດຳລັດສະບັບນີ້ ມີດັ່ງນີ້: 1. ຕົວະຍົວະ, ຫຼອກລວງ ແລະ ຊວນເຊືອປະຊາຊົນ ທີ່ຢູ່ພາຍໃນ ແລະ ຕາງປະເທດ ຕໍ່ຕ້ານພັກປະຊາຊົນ ປະຕິວັດລາວ, ລັດຖະບານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ຫຼື ມ້າງເພສັນຕິພາບ, ຄວາມເປັນເອກະລາດ, ອະທິປະໄຕ, ຄວາມເປັນ ເອກະພາບ ແລະ ຄວາມວັດທະນາຖາວອນ ຂອງ ສປປ ລາວ; 2. ຍຸຍົງ ແລະ ສົ່ງເສີມການເຄືອນໄຫວທີເປັນການກໍ່ການຮ້າຍ, ຄາດຕະກຳ ແລະ ປັນປ່ວນຕໍ່ສັງຄົມ; 3. ໂຄສະນາ ບິດເບືອນ ແລະ ປ່າວຂາວອະກຸສົນ ເພືອສ້າງຄວາມແປງແຍກລະຫວາງຊົນເຜົ່າ ຫຼື ລະຫວາງ ຊາດ; 4. ເຜີຍແຜ່ ຮູບພາບລາມົກ, ຮູບຕັດຕໍ່ ແລະ ຮູບອືນໆ ທີກົດໝາຍ ສປປ ລາວ ເກືອດຫ້າມ ຫຼື ແຕະຕ້ອງ ເຖິງຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງານຂອງຊາດ ແລະ ແຕະຕ້ອງເຖິງຊັບສິນທາງປັນຍາຂອງຜູ້ອືນ ແລະ ຊື້ຂາຍບໍລິການທາງເພດ; 5. ເຜີຍແຜຄວາມລັບຂອງຊາດ, ທາງການທະຫານ ຫຼື ຄວາມລັບດ້ານອຶນ ທີກຳນົດໄວ້ຢູ່ໃນລະບຽບກົດ ບນາຍຂອງ ສປປ ລາວ; 6. ເຜີຍແຜຂໍ້ມູນຂ່າວສານທີບໍ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ບິດເບືອນຄວາມຈິງ ເພືອຈຸດປະສົງສ້າງຄວາມເຊືອມເສັຍຕໍ່ ກຽດສັກສີ ຫຼື ສິດທິສ່ວນບຸກຄົນຂອງຄົນອືນ, ພາກສວນ, ສະຖາບັນ ຫຼື ອົງການອືນ; 7. ນຳໃຊ້ຊືຂອງບຸກຄົນ ຫຼື ອົງການຈັດຕັງ, ຮູບພາບເໜັງຕີງ, ບໍ່ເຫັງຕີງ, ສຽງ, ວີດີໂອ, ລາຍເຊັນ, ລະຫັດ ຕ່າງໆ, ບັດສິນເຊືອທະນາຄານ ຫຼື ເອກະສານສວນຕົວຂອງບຸກຄົນອືນ ເພືອຜົນປະໂຫຍດ ຫຼື ເພືອຈດປະສົງອືນ ໂດຍ ບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ ຈາກຜູ້ເປັນເຈົ່າຂອງ. 3.4 ມາດຕະການລົງໂທດ ຕໍ່ຜູ້ກະທຳຜິດ ບຸກຄົນ, ນິຕິບຸກຄົນ ຫຼື ການຈັດຕັ້ງ ທີກະທຳຜິດທາງສືສັງຄົມອອນລາຍ ຈະຖືກສຶກສາອົບຮົມ, ກາວເຕືອນ, ລົງວິໄນ, ປັບໃບນ, ໃຊ້ແທນຄາເສັຍຫາຍທາງແຟງ ຫຼື ຖືກລົງໂທດທາງອາຍາ ແລ້ວແຕກໍລະນີເບົາ ຫຼື ໜັກ ຕາມທີ່ໄດ້

ແລະ 14 ຂອງກົດໝາຍ ສະບັບນີ້ ລວມທັງ ຂໍ້ 1, 2, 3, 4 ແລະ ຂໍ້ 5 ຂອງມາດຕານີ້. 3.2 ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍ ສື່ມວນຊົນ (ສະບັບປັບປຸງ) ເລກທີ 01/ສພຊ, ລົງວັນທີ 04 ພະຈິກ 2016.

ແຈ້ງເຫດ. ກ່ຽວກັບການແຈ້ງເຫດ ແລະ ການຮັບເລື່ອງ, ຜູ້ເສຍຫາຍສາມາດແຈ້ງເຫດຕໍ່ເຈົ້າໜ້າທີ່ຕຳຫຼວດ ເພື່ອຊ່ວຍແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ສາມາດແຈ້ງເຫດຕໍ່ອົງການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນທີ່ຕົນອາໄສຢູ່, ຫຼື ແຈ້ງເຫດຕໍ່ສູນກາງ ຄື ກົມຕຳຫຼວດເສດຖະກິດ/ກົມຕຳຫຼວດ.